David A. Harris- Executive Director, American Jewish Committee

In the Trenches: Dear Prime Minister Erdogan

Posted by David Harris
Sunday Feb 01, 2009

Dear Prime Minister Erdogan,

I write as a friend of Turkey.

These days, though, I'm finding it harder to feel well-disposed. I've been stunned by things I've heard, seen, and read in recent weeks. The outburst of animosity for Israel and the anxiety awakened in the Turkish Jewish community make me wonder what's going on and what the future holds.

If this only emanated from the "street" or from an extremist fringe, it would be worrisome enough. But it goes deeper - and higher. It starts at the very top. Yours has been the loudest voice, and you have used it to attack Israel in a manner that is not only vicious, but also disconnected from the facts.

Let me step back for a moment.

I have long admired Turkey. Like all countries, it's not perfect, but there is much to appreciate.

As an American, I have valued Turkey's strategic partnership with the US and the close ties that have linked our two countries.

As a Jew, I have always remembered the Ottoman Empire's warm welcome to Jews fleeing the Spanish Inquisition and the rich history of the Jewish presence in Turkey.

As a democrat, I have appreciated Turkey's commitment to many values I cherish, including its participation with the Allied nations in the Korean War and its front-line role in NATO.

As a friend of Israel, I have witnessed the strengthening of bilateral links between Ankara and Jerusalem over the years, serving the vital interests of both nations, as many Turks and Israelis have learned to appreciate.

As a peace-seeker, I have been grateful for the role of Turkish peacekeeping forces, including in southern Lebanon, not to mention the facilitation of indirect talks between Israel and Syria.

In that spirit, I have acted on the assumption that friends help friends.

When Ankara has needed assistance in Washington, or even in European capitals, Turkish officials have often turned to American-Jewish groups, ours among them. Whenever we could, as you know, we have been there to help.

When Turkey was struck by a major earthquake in 1999, we were there to build a school in the devastated region of Adapazari as a gesture of solidarity and friendship.

And when Turks in Germany were targeted by hate crimes, we spoke up. Indeed, in 1993, we traveled from New York solely to attend the funeral service at the Cologne mosque after an arson attack killed five Turkish women in nearby Solingen.

I don't say these things to pat ourselves on the back, but to underscore our deep commitment to the relationship - in many ways, over many years.

Which brings us to the present.

Mr. Prime Minister, you have described Israeli policy in Gaza as a "massacre" and a "crime against humanity" that would bring about Israel's "self-destruction" through divine punishment. These words are inflammatory, and they are wrong.

You seem to believe that Israel had other ways to deal with the relentless barrage of missiles and mortars fired at its civilians, even though months of restraint accomplished nothing.

You contend that Hamas is a reasonable negotiating partner. You even invited its leaders to Ankara, though it had not met the Quartet's demands to recognize Israel, renounce violence, and abide by previous agreements. It still has not done so, and it still seeks Israel's destruction with weapons imported from your neighbor, Iran.

You have accused Israel of deliberately seeking to kill civilians. In reality, as British Colonel Richard Kemp told the BBC, "I don't think there has ever been a time in the history of warfare when any army has made more efforts to reduce civilian casualties. ... Hamas has been trained extensively by Iran and by Hizbullah to use the civilian population in Gaza as a human shield."

Even if you disagreed, you might have been respectful of such public criticism of Hamas, whether from Col. Kemp, EU official Louis Michel, Egyptian and Saudi leaders, or, in more hushed tones, some Gaza residents themselves. Instead, you accused "Jewish-backed media" of spreading falsehoods.

Mr. Prime Minister, Israel yearns for a secure and lasting peace. No one has more fully embodied that hunger for peace, or worked more tirelessly to achieve a new start for the Middle East, than Shimon Peres - Israel's president, a Nobel Peace Prize winner, and your fellow panelist at Davos last week.

Yet, in your remarks, you essentially called him a child-killer. And, inexplicably, you quoted an obscure ex-Israeli who has turned into a rabid anti-Semite.

And then you left, claiming that the moderator had been unfair. We hope the conciliatory phone call between you and President Peres helped to repair the breach, but, make no mistake, damage has been done. By storming off the stage, you not only insulted him, but you harmed the image of Turkey. Maybe you gained popularity in the Turkish street, where anger against Israel and Jews has been stoked in recent weeks, but you did your country no service by your unstatesmanlike behavior.

Mr. Prime Minister, I wonder what Turkey would do if its population was targeted, day after day, by merciless enemies determined to wreak havoc, terrorize, and intimidate.

But wait. We know exactly how Turkey would act if it saw its national interests endangered.

When Turkey feared union between Greece and Cyprus, it rushed troops to the northern part of the island in 1974. A new government was declared. The UN Security Council later "deplore[d] the declaration of the Turkish Cypriot authorities of the purported succession." Only Turkey recognized the new state. And over the years, the population of the Turkish part of the island markedly increased. Where did the growth come from? Observers insisted that it was a policy of settlement from Turkey.

Now, however, you assert that Israel should not be "allowed to enter through the gates of the UN" because it has defied the Security Council.

Turkey knows something about terrorism. The PKK has targeted your country for years, initially seeking an independent Kurdish state that included part of Turkey. Now it claims to seek greater autonomy for the millions of Kurds living in Turkey. Even as the PKK has apparently lowered its demands, has Turkey pursued talks with that murderous group?

Absolutely not.

Indeed, I recall a rather blunt threat from Ankara to neighboring Syria in the late 1990s: If the PKK continued to receive protection there, the Turkish army would cross the border and take matters into its own hands. Luckily for Turkey, Syria was smarter than Hamas. It got the message. I also remember last year's incursion of Turkish forces into northern Iraq to stem PKK attacks from there.

But now, you demand that we "redefine terror and terrorism in the Middle East."

And wasn't it Turkey, objecting to Armenian policy toward Azerbaijan, that chose to close its border with landlocked Armenia from 1993 to today? Yet you now accuse Israel of creating "an open-air prison" by sealing its own frontier with a hostile territory.

Please understand me. I am not - I repeat, not - seeking here to pass judgment on Turkey's actions. Rather, I am simply recounting them to show what happens when the shoe is on the other foot.

It's so easy to tell another country what it should or shouldn't do in the face of threats, especially when one's own country is ten times more populous and 38 times larger. But ultimately, Israel, like its friend Turkey, must make tough choices to protect its citizens.

Mr. Prime Minister, only you know how far you want to take your belligerent posture. It has already resulted in damage to your country's reputation in the United States, concern for the well-being of the Turkish Jewish community, and, no doubt, joy in Iran and Hamas' radical circles.

The Turkey I know and admire would recoil from partners like Iran and Hamas. Their central beliefs are antithetical to everything that modern, democratic Turkey ought to stand for.

And so, even as I worry, wonder, and despair, I'll be watching, waiting, and, yes, hoping.

http://cgis.jpost.com/Blogs/harris/entry/dear_prime_minister_erdogan_posted

Zorba the Turk

Türkiye'nin dış ilişkiler siyasası giderek sarpa sarıyor. Türkiye'nin yönetimi, Gazze faciasına gösterdiği facia yaklaşımın ardından AB'nin başkentine yaptığı ziyareti de katastrofik bir söylemle taçlandırdı.

Tam da AB süreciyle ilgilenen herkesin ortak şikayeti olan bir sorun ortadan kaldırılmış, dışişleri bakanlığı ile başmüzakerecilik konumları birbirinden ayrılmış, konuya taze ve dinamik bir yaklaşım getireceği düşünülebilecek bir isim başmüzakerecilik ve AB'den sorumlu devlet bakanlığı konumuna getirilmişti ki...

Erdoğan sahnede belirdi.

2004 yılından beri ilk kez Brüksel'e adım atan Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı, Türkiye'nin AB reform sürecinin yavaşlamadığı savının ardından, sürecin yavaşlamasının kendisini şaşırttığını ekledi. Sonra da Türkiye'nin üyelik hakkının haklılığını ve bakiliğini vurgulayıp bu çerçevede AB'den taleplerini sıraladı.

Burada dursa yanmayacaktık. Sonra Kıbrıs (GKRY) ile Türkiye'yi kıyasladı, GRKY için Türkiye yakmaya değer mi, siz karar verin dedi.

Gene durmadı, enerji faslını açmazsanız Nabucco'yu unutun dedi.

Dedi de dedi. Bizim çok aşina olduğumuz üslubuyla, kendince havuçla sopadan bir buket yapıp sundu. Biraz da üslubun sayesinde, havuçlar arada kayboldu, sopalar Avrupalıların gözüne gözüne girdi.

Bu üslubun pekişmesinde, İsrail-Filistin akut sorununa tepki koyma sınavından çakan söylemin de etkisi olmuştur kaçınılmaz olarak. Orada radikalizmin savunucusu olarak algılanan bir Erdoğan, AB salonlarında da radikal bir söylem değilse de (ki yılbaşından beri yaşanan doğalgaz krizinin birbirine kattığı bir Avrupa'ya ertesi gün gidip aynı silahı kullanmak biraz radikal karşılanmış da olabilir) radikal bir üslup sergileyince, tüyler daha bir diken diken oldu.

Erdoğan'a gelince, iç siyasetteki üslup, söylem ve edimlerinde takındığı radikal tutumların hemen hiçbirine AB'den tepki almayınca, onların radikal hallere herhangi bir biçimde tepki duymayacağını düşünmüş olabilir.

Oysa AB, görüntüde ve formalitede de olsa bir uygarlık iddiası üzerine kuruludur. Bilek güreşleri kadife eldivenle yapılır. Diplomasi, müzakere, karşılıklılık filan feşmekan, bir dizi iddiası ve ilkesi vardır. Avrupa "bully" sevmez. Avrupa'nın astımcı-kestimci, zorlamacı, zorbacı yaklaşımdan ne kadar hoşlandığını görmek için, A.B.D. ile ilişkilerinin son sekiz yıldaki seyrine ya da Rusya'ya bakış açısına göz atmak yeter.

AB'ye tehdit savurarak, "Kasımpaşalı yaparak," BENİM kadar önemli bir oyuncuyu kendi üyelerinden bile olsa bir zibidiyle bir tutamazsın diyerek, zaaflarını deşmeye çalışarak ve daha kötüsü bunu göstere göstere yaparak yaklaşamazsınız. Yaklaşırsanız olumlu bir sonuç bekleyemezsiniz.

AB'ye omuz/dirsek atarak giremezsiniz.

Bu asla şu demek değil, AB'ye karşı ricacı, boynu bükük, ulusalcıların deyimiyle teslimiyetçi bir yaklaşım sergileyin. Asla, Türkiye-AB ilişkilerinin geldiği noktada AB eleştirilmeli, Türkiye'nin haklı savları aklıselimle ortaya konmalı, yapıcı bir söylemle olası katkıları vurgulanmalı, uluslararası ilişkiler retoriği ve pratiğinin size sunduğu arsenalden (en azından pacta sunct servanda tezinden) sonuna kadar yararlanılmalı.

Ama bunu zerafetle, entelektüel birikimden nasibini almış bir halde, uzmanlıktan beslenerek, iyi paketlenmiş bir söylemle yapmak var. Bazı düşünce kuruluşlarının yaptığı gibi. Sopayı havucun içinde kaybederek. Diplomasiden ben en ufak bir şey çakıyorsam, havucun içindeki sopaların varlığı karşı tarafça her zaman bilinir, anlanır, sezilir. Ötesi fuzuli, hatta zararlıdır. Bunu söylerken aşikarı tekrar ettiğimden de en küçük bir kuşkum yok.

Son bir not olarak, Erdoğan ve ekibinin mesaj ve üslup geliştirmek konusunda profesyonel yardım almasını öneriyorum. İletişim danışmanlığı diye bir kurum bu yüzden var, kaş yaparken göz çıkarmanızı önlemek, içeride kullandığınız hoyrat, yıkıcı, yıpratıcı söylemlerin dışarıda yarardan çok hasar getireceğini size anımsatmak için. Denemekten zarar gelmez.

ELİNİ VİCDANIMDAN ÇEK!!!

Her şeyi, her duyguyu, her inancı ranta tahvil etme üzerine kurulmuş Türk siyaset mentalitesi haliyle böyle bir fırsatı kaçıracak değildi.

Adapazarı Doğalgaz Dağıtım Anonim Şirketi'nin evlerine Filistin bayrağı asan aileye altı ay ücretsiz doğalgaz sağlama sözünden sonra Eğitim Bakanı okullarda Gazze'de ölenler için bir dakikalık saygı duruşunda bulunulması talimatı yayınlamışlar.

Vicdanım benimdir, devletin değil. Vicdanıma neyi sığdırıp sığdıramayacağımı ancak suç oluşturduğu noktada hukuk kuralları sınırlar. Neye üzüleceğimi, neye acıyacağımı, neye saygı duyacağımı, neye selam duracağımı yüce Türk devleti belirleyemez. Vicdanımı satın alma çabası çiğ ve çirkin bir dünya algısının ürünüdür.

Vicdan özgürlüğü diye davul zurna çalanların başkalarının vicdanı üzerinde pervasızca tahakküm kurma çalışmasına şaşırmak benim naifliğimden kaynaklanıyor olsa gerek. Vicdan denen şeyin din kurallarıyla sınırlı olduğunu düşünenler için 6 yaşındaki çocukların kutsal kitap ezberlemek için derme çatma kurslara gitmeleri vicdan özgürlüğüdür. Vicdani red, başka dinlere inanma, başka dinleri yayma, Sünni ortodoksiden sapma, din kurumunun kurallarını hayatının temeline koymama, hele ki din kurumunu tümden reddetme zinhar özgürlük değildir. Bireysel özgürlük, kollektivitenin beklentilerine aykırı olmadığı sürece özgürlüktür.

Siyasal kültürümüzün temelinde yatan ve yurttaşı devletin mülkü, tebası, uzaktan kumandalı oyuncağı olarak gören anlayış baki; bedeniniz ve vicdanınızın direksiyonundakilerin gitmenizi istedikleri yön konusunda bir değişiklik var sadece. Bunu da size demokratikleşme, şeffaflaşma, bireyselleşme, sekülerleşme, çoğulculaşma diye satıyorlar. Yerseniz.

YENİ BİR İNSAN OLMA DURUMUNA DAİR

Üçlemenin üçünde dolanmadan konuşalım. Müslüman, Türk, erkek, çocuk sahibi, gazeteci vb. olarak var olmak; herhangi bir benzerlik üzerinden belirlenen en küçük ortaklık durumundan, en geniş ortaklık kümesi olan insan olmaya doğru giden sayısız katmana ait olarak var olmak, temelde, adına öznellik denen ve ne kadar birbirinden ayrı ve sayısız – suni ya da doğal - özlerden beslenirmiş gibi gözükse de doğal olarak aynı öz tarafından belirlenen bir kimlik ve kurallar manzumesinin içine hapsedilmiştir.

Bu hapsolunmuşluk hali, insan beyninin en temel düşünme, mantık yürütme ve karara verme yöntemini de ortaya çıkarır. Soyut kavramsallaştırmalar üzerinden varoluşa dair prensipler belirleme ve somut durumlara tepki verme yollarımız ise, ortak öze rağmen, çatallaşma eğiliminden kurtulamaz. Ancak bu çatallaşma her durumda, bireyin bilinçli kararı değildir; bu en genel haliyle soyutla somut arasında derin uçurumu aşıp koşutluklar, benzerlikler ve karşıtlıklar üzerinden bir temel yaratabilme eksikliğidir.

Anne, baba olmanın insana, çocuklarla ilgili özel bir duygulanım kapasitesi sağladığını varsaymak, bir yandan Tansu Çiller’in döneminde iyice çığırından çıkan faili meçhul cinayetleri bir yandan da çocuklara karşı ya da çocuklar üzerinden işlenen her türlü suçu anlamsızlaştıran bir bakış açısı haline gelir.

Aynı şekilde, gazeteci olmanın dördüncü kuvvet olarak tanımlanan bir iktidar aracının parçası, halkı bilgilendirme amacı güden evrensel bir aygıtın parçası, ya da bilgiyi kitleleri yönlendirme amacıyla kullanabilme kapasitesine sahip bir ağın parçası olmak anlamları arasında derin uçurumlar vardır.

Bireysel ve toplumsal düzeyde kullandığımız bütün tanımlama kipleri, benzer şekilde soyut ve somut durumlar için kullanılan verili farklı kelime haznelerine ve eylem planlarına haiz bir şekilde gelirler. Somut ve soyut durumları birbirinden ayırmak için kullanılan geometrik birim, çetrefillik olarak tanımlanabilir.

En açık haliyle, somut durumlara karşı tepki veren birey, ait olduğu dini, etnik, mesleki, cinsi, ırki grubun bütün verili değerlerini, insanlık alt birimi içinde eriterek hareket eden bir mekanizma haline dönüşür. Verilen tepki, bir yandan adı geçen aidiyetliklerden azade olarak düşünülemezken, bir yandan da, verilen tepkinin içerdiği değerler, ait olunan grupların tekil ya da çoğul halde ürettikleri değerlere yaklaştığı ölçüde, bireysel ve bireysel olma hasebi üzerinden de insanlığa ait değerler olarak görülme eğilimine girer. Tepki, ait olunan aidiyet katmanlarının evrensellikleri ölçüsünde evrenselleşir.

Bu evrensellik durumunun farklı biçimlerine geçmeden önce, soyut durumların, ya da en genel şekliyle, prensip oluşturma yollarının mantıksal/zihinsel/duygusal dizgesine bakalım. Bu noktada karşımıza en başta ve her şeyi belirleyecek şekilde, kutsal hale adı verilebilecek, soyut ancak nelerden ne kadar beslendiği tamamen belirli ya da belirlenebilecek olan bir üst-düşünsel çıkarsamalar manzumesi çıkmaktadır. Soyut haleler, aidiyetlerin özünü apriori belirleyen kurallar bütünü olarak da görülebilir.

Soyut haleler, halenin kuşattığı alan dahilinde konuşan ya da eyleyen bireyin, o haleyi oluşturan ve evrensel olduğu iddiası, genel olmasa bile geniş kabul gören önkabullerin dilsel ya da eylemsel kodlara dökülmüş hallerini tatbik etmesi kuralıyla beraber var olan bir gerçekliktir.

Bu, kaynağını, genel kabul gördüğü varsayılan, dünya dışından ya da içinden beslenen, insanlık adı verilen kavram üzerine düşünme egzersizlerinin sonuçlarından alır. Yaratılanı yaratandan ötürü sevmek ile insan hayatının en yüce değer olması arasında söylem ve kaynaklar açısından var olan farklılık, sonuçlar açısından yoktur. Aynı şekilde, insan hayatının kutsallığına atıfta bulunmak için kullanılan bütün fikirler manzumelerinin çıkış noktası, kaynağı ve var oluş nedenleri hiç sorgulanmamış, herkese içkin bir özellik olduğu kabul edilmiş, insanlık kavramıdır. İnsanlığın, yaşam pratiğinde yoksullara sadaka vermek ya da yayaya yol vermek şeklinde tezahür etmesi, insanlığın iyilikseverlik sınıfı altında cisimleşen yönleri olarak düşünülebilir. Aynı insanlık, içinde, azla yetinmek, iradeyi kontrol altında tutmak anlamlarında tokgözlülük, çalışkanlık, bağışlayıcılık, diğerkamlık, mutevazilik altsınıflarına ait olan sayısız yönle de zenginleşmiş, en geniş ve en belirsiz bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır.

İnsanlık tanımı yapılırken, sosyal bilimlerinin teori oluşturma sistematiğini uygularsak, bu alt sınıfların herhangi birinin içine dahil edilebilecek herhangi bir eylemin yarattığı kötü, istenmeyen ya da en açık ve doğal anlamıyla insanlık dışı durum, tanıma etki edecek değişkenlerin dışında bırakılmak zorundadır.

Bu dışarıda bırakılma halinin ve dışarıda bırakılan olgunun, en azından olguyu dışarıda bırakan teorisyenin belleğindeki yerini sonsuza dek koruyacak olması bile, teorinin esasına yönelik bir hatanın varlığını mütemadiyen koruması anlamına gelir. (Bu, teorinin pazarlandığı anda genelgeçerlik kazanmasını engellemez, ancak yine insanlık kavramının bir alt sınıfına dahil edilebilecek dürüstlükle ilgili ortaya derin bir sorun çıkarır ancak, kavramsal özellikleri bünyesinde barındırmayan bir teorisyenin ortaya attığı teorinin genelgeçerliğini sorgulayacak bir eleştirmen ortaya çıkana dek, bu sorun yok farz edilebilir.)

Bilgisayar programını insanlık kavramının kurulumunu anlatacak bir metafor olarak kullanarak ilerleyelim. Programın istenen her türlü işlevi yerine getirmesi için yazılan on binlerce satırın, ardışık ve bağımsız biçimlerde birbiri arasında kurduğu ilişkiler ağı, herhangi bir satırın ya da herhangi bir satırdaki bir karakterin değiştirilmesi ya da silinmesiyle tamamen yok olur, şanslıysanız, program istenen her türlü görevi yerine getirme kapasitesinden kaybeder. Aynı şekilde, insanlık kavramını kurgularken, kavrama içkin özelliklerden herhangi birinin test anında öngörülenden farklı sonuçlar verme ihtimali olduğunu görmek bile, kavramın tanımladığı şey olmaktan çıkması, başka, en azından eksik ya da hatalı bir şey haline gelmesine neden olacaktır.

Bu noktada, meseleyi daha anlaşılır kılmak için tekrar kutsal haleye ve kutsal halelere dair basit örneklere başvuralım. Siyasetçinin kutsal halesi, siyaset kurumunun varoluş nedenini ve aynı zamanda sınırlarını belirleyen kurallar derlemesidir. Bu, ideal durum olarak da kavramsallaştırılabilir, ancak ondan farklı olarak kutsal halenin, halenin içinden konuşan bireyi her türlü eleştiri ve kötülükten koruduğu var sayılan bir güç olma özelliği de bulunmaktadır. İdeal durum ise, tamamen soyut, erişilmez ve hatta hayat pratiği dışındadır, bireyin gündelik eylem ve söylemlerine nadiren yansır. Aynı zamanda ideal durum, en az bir kişinin inandığı bir değer olma özelliğini taşır, ancak kutsal hale, en başta halenin içinden konuşanlar için olmak üzere, böyle bir inançtan beslenmez.

Başbakan Erdoğan’ın dünya basın gününde basın özgürlüğünü demokrasinin en temel ilkelerinden biri olarak tanımlaması, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün her türlü ayrımcılığa karşı söylemleri; siyasetin gerçekten var olmayanı dile getirme sanatı olduğu varsayımıyla siyaset dışına kayarsak – ve böylece de bir yandan siyasetin hayatın her alanında olduğu savını tamamen geçersiz kılacak bir eyleme girişip şu an ya da ileride kendimizle çelişerek bütün kurguyu hiçliğe indirgersek – gazetecinin kendi amacının halkın doğru bilgilendirilmesi olduğunu vaazetmesi, manavın bütün sattıklarının taze olduğunu savunması, annenin çocuğu için hep en doğru şeyleri yapmış olması, ya da bireyin kendini savunma mekanizması dışına taşarak, milyonların Gazze’de yaşanan dramı lanetlemesi örneklerine de inebiliriz.

Bu noktada, soyut ve somut durumların değişkenliği ve durumlardan herhangi birinin hiçbenzemezliği ilkesine girmiş durumdayız.

Grup aidiyetini sarmalayan kutsal haleler en üst grup olarak insan olma, insanlığa ve insaniyete ait olma hallerini de kapsar. Bir gruba aidiyetin halesi ile insanlığa dahil olmanın yarattığı hale, pratik işleyişte birbirleriyle mütemadiyen çatışır. Çatışma durumlarında, kural olarak ise, daha büyük grubun genelgeçer kabullerinin daha küçük olan grubun kabullerinden önce geldiği kuralı işletilir. Emri uygulamak-emri sorgulamak ikilemi buna örnek olarak verilebilir.

Bosna Savaşı sırasında Hollanda birliklerinin görev yaptığı Srebrenica’da yaşanan katliamın, bu ikilemden kurtulunması halinde önlenebileceği hala tartışma konusudur. Aynı şekilde, Nürnberg Mahkemesindeki yargılamalar sırasında, emre itaat ettiğini söyleyen subayların hiçbiri, askerlik mesleğini kuşatan halenin insanlığı kuşatan haleden daha dar kapsamlı ve daha az savunulabilir olması nedeniyle, cezadan kurtulamamıştır. Benzer şekilde, İstiklal Mahkemeleri’ndeki yargılamalar sırasında verilen idam kararları bir kutsal hale çerçevesinde meşrulaştırılıp uygulanırken, uygulayıcı ve karar vericilerden bir kısmının anılarında, daha yüksek bir halenin içinden konuştuğu için, eylemlerinden pişmanlık duymuş bireyler bulmaktayız.

Kısacası, soyut durumlarda bizi koruyup kollayan ve somut durumları tamamen dışarıda bırakma lüksüne sahip olarak söylem ya da eylemde bulunmamıza imkan ve hak tanıyan kutsal haleler, somut durumlarda ise, seçici geçirgen bir hale dönüşmeye meyleder. Bu meyil, bireyin istediği an kutsal halenin dışında konuşmasını ya da hareket etmesini sağlar ve meşrulaştırır. Ancak birey bunu yaparken, bir savunma mekanizması olarak, somut durumun başka bir kutsal hale üzerinden filtrelenmiş meşrulaştırma araçlarını en becerikli şekilde kullanır.

Bu noktada, örneğin, sesin çoğalması, tekleşmesi ve yok olmasının arkasında yatan nedenlerin irdelenmesi, aynı öze sahipmiş gibi görünen bütün durumların aslında farklı ve benzeşemez kaynaklardan çıktığını, ve birey ya da grupların her durumda, her durumun kendine özgü meşrulaştırma yöntemlerini en akılcı biçimde kullanma kapasitesine sahip olduğunu ortaya koyacaktır.

11 Eylül saldırılarının yarattığı dramatik ve had safhada teatral ortamda, adına uluslararası toplum denen aygıtın, kavram yerleşti yerleşeli, ilk kez tek ses haline dönüşmesi ve ABD’nin, herkesin bir şekilde şüphelendiği, Irak’ta kitle imha silahlarını varlığına dair savlarını görmezden gelerek, Saddam Hüseyin’i devirmek üzere ülkeye girmesine cevaz vermesi; bu süreç içerisinde kutsal hale kavramı içerisinde bütün devlet adamlarınca demokrasi, çok seslilik, fikir hürriyeti vb. kavramları üzerinden ululamakta hiçbir beis görmeyeceği sesini çoğaltan kalabalıkların hiçbir etkisinin olmaması önemli bir örnek olarak karşımıza çıkar.

Aynı şekilde Afganistan’ın işgaline cevaz veren milyonlarca sesin, seslerin ikiyle çarpılması anlamına gelen kol, bacak ve ayakların, Irak’ın işgali öncesindeki derin sessizliği, sonrası karşı kampa ait olarak yeniden sahneye çıkmaları, süreci biraz genişleterek çelişmezlik ilkesine aykırı hareket edildiğinin göstergesi olarak ortaya çıkar.

Uluslararası hukukun duayenlerinden ve dünyanın en namlı insan hakları savunucularından Richard Falk’un, Afganistan’ın işgali için, Bush doktrini paketinin dünyaya hediyesi olan önleyici savaş (preventive war) kavramına başvurmamayı yeğleyerek uluslararası hukukta var olmayan yeni bir kavram üreterek, ABD’nin savunma gereksiniminden (Defensive necessity) hareket ettiğini söylemesi ve Afganistan işgalini tartışılmaya açılan yeni bir kavram üzerinden meşrulaştırma girişimi de aynı ilkeye ters düşer. Bununla birlikte kavramın tartışıldıkça ve özellikle akademi dünyasında olumlu ya da olumsuz yer buldukça kendi kendini meşrulaştırması da, çelişmezlik ilkesinin temeline atılan bir bomba etkisi gösterir.

Ancak bütün bu durumlar ve soyutla somutun, prensipvari görüşlerle ya da yıkılmak üzere kurulmuş prensiplerle yaşam pratikleri arasındaki uçurumun aşılması hayal değil. Uçurumun farkında olmayan bireyin yapıp ettiklerini ve uçurumun farkında olarak hareket eden birey ve uluslararası aktörleri de ikinci plana atarak, hem farkında olan hem de çelişmezlik ilkesini yaşama geçirmek isteyen bireyin yapması gerekenlere odaklanalım.

Bu yazıda ortaya konmaya çalışılan bütün görüşler, aslında çelişmezlik ilkesine ulaşmak isteyen bireyin yaratacağı düşünce sistematiğinin de, teorisyenin cehaleti, uzgörü eksikliği ya da ufku ölçüsünde kırılgan olacağını kanıtlıyor. Ancak bütün noktaları fikri ya da eylemsel denemelerin öncesine koymak, her halükarda ikiyüzlülük ve sistemin kendini daha güçlü bir biçimde var etmesi için yaratılan bir imkan olarak ortaya çıkıyor. (Tam da bu yüzden, deneme öncesinde sadece bir virgülden medet ummak yeterli olacaktır. )

Bireyin her kim olursa olsun, sistemde herhangi bir değişiklik yapamayacağını bilerek işe başlaması gerektiği önkabulü çelişmezlik ilkesinin en önemli gereklerinden biridir. Birey bütün hayatını sadece kendi içinde bir değişiklik yapma arzusu ve iradesiyle yaşama gücüne sahiptir, ancak bu bile en küçük bir değişimle sonuçlanmayabilir. Bu, kendisini küçük kıyamet metaforu üzerinden açıklayabilecek bir düşünce biçimi; öyle ki kıyametin var olması ya da olmaması arasında hiçbir fark yoktur. Kıyamete kaç kişinin inandığı ya da inanılan kıyametlerin farkları da mühim değildir. Ölüm, hangi zamanda ve mekanda olursa olsun, gelecekte böyle olmayabileceği varsayımıyla birlikte, bugüne kadar geçen süreç içinde bütün insanlar için eşit derecede gerçektir. Bu gerçekliği, başka bir düşünce geleneğinden ödünç alarak küçük kıyamet olarak tanımlamak, sistem ve kendi ikilisini tartışmak için önemli bir alan yaratır.

Her an, herkes için değişebilen, sayısız veçhesi olan sisteme karşılık olarak, bireyin sadece kendi için ve kendi özelinde kendini tanımlaması ve bu tanım üzerinden hayatını kendini değiştirmeye vakfetmesinden bahsediyoruz. Bu noktada, bireyin de zaman içinde kendiyle ilgili bütün fikirlerinin değişebileceği savı ortaya atılabilecek olsa da, belirli bir anda kişinin kendine dair değişim kararını vermesiyle birlikte, süreç içerisindeki değişimi sürecin bir parçası olarak görme eğiliminde olacağı rahatlıkla söylenebilir.

Böylece karşımıza, hayatını, hangi yol ve yöntemle olursa olsun, hangi yöne doğru olursa olsun, değiştirmek isteyen, ve sistemi hiçbir şekilde değiştiremeyeceği önkabulüyle yola çıkan bir birey çıkıyor. Bu bireyin, kendine, çelişmezlik ilkesini önkoşul alarak belirlediği ana kurallar üzerinden değişim ya da bir değişim eylemi olarak prensiplerini koruma hareketi, soyut ve somut hiçbenzemez durumlar karşısında aynı tepkileri vermesiyle mümkün olabilir.

Bu, pratiğe indirgersek, örneğin, kendisi için istediği her şeyi başkası için isteme prensibini benimsemiş bir bireyi, kendisi için istediği her şeyi başkası için de isteme prensibini her durumda uygulama sorumluluğu ve zorunluluğuna hapseder. Metnin en başında bahsettiğimiz hapislik halinin bir benzeri olan ancak ondan tamamen farklı olarak çelişmezlik ilkesi üzerine oturtulmuş bu hapis halinin yaşam boyu sürmesi, bireyin kutsal halelerden kurtulması ve bütün meşrulaştırma araçlarını yok saymasını beraberinde getirecektir. Bunun bir zihniyet değişimini de beraberinde getirmesi beklenemeyeceği için, bireyin her an meşrulaştırmanın, kutsal halelerin, duruma göre değişirlik ilkesinin iğvasına kapılması mümkündür; bundan kurtulmak ancak ve ancak her an en üst seviyede tek bir amaca yoğunlaştırılmış iradenin zayıflamasını engellemekle mümkündür. Bu tür niteliklerin yarattığı çerçevede yaşayan bir kişinin, yaşam ve düşünce biçiminin taklit edilmesi, yayılması ya da toplumsal bir hal alması, kişinin ilgi alanı dışında kalmak zorundadır. Zira, böyle bir durumun karşı konulamaz çekiciliği iradenin çok güçlü darbeler alarak zayıflaması ve çelişmezlik ilkesinin ihlal edilmesiyle sonuçlanabilir.

Bu durum, aynı zamanda, en azından sadece genelgeçer olduğu için, insanlık kavramının reddedilmesini ve reddetmenin hemen ardından bireysel düzeyde yeniden kurgulanmasını da gerektirir. Zira, diğer sayısız kavram ve sınıfın üst sınıfı olarak kabul ettiğimiz insanlık, meydan okumanın birinci aşamasıdır.

Kişinin bu noktada dikkatini yoğunlaştırması ve kendine karşı dürüst olma kuralını temel erdem olarak benimseyerek odaklanması gereken durum, dışsal olarak insaniyetten beslenir görünen eylemlerin gizli amaçlarıdır. Kişi, eylemlerinin kendine özgü ve kendinde saklı amaçlarında çelişmezlik ilkesini yakaladığı anda, prensipvarilikten prensip sahipliğine adım atabilir. Siyasi aktör ve durumlarla ilgili olsun ya da olmasın, dışsal olarak insaniyeti çevreleyen kutsal halenin içinde görülmesi hasebiyle övülen, benimsenen, kabul gören ve zaman içinde genelgeçerleşme şansına sahip olan her türlü düşünce ve eylemin içsel saiklerine odaklanılmadığı müddetçe, hem bireyin hem de sistemin kendini yeniden ve aynı yanlışlar üzerinden üretmesinin önüne geçmek mümkün değildir; böyle bir durumun kabulü aynı zamanda, bilinçsiz, ya da tartıştığımız durumda bilinçli olarak ikiyüzlülüğü yeniden üretmenin kabul edilmiş olduğu anlamına gelir, ve sistemi değiştirme saikiyle hareket ettiğini söyleyen bir bireyin teorisini temelden çürütür. Beyhude bir çaba olarak görülebilecek, sistemi yeniden düzenleme derdinde olan birey için ise, böyle bir çelişki ve ikiyüzlülüğün hiçbir tehlikesi olmadığı dahi söylenebilir. En başa dönersek, kendi içinde çelişmezlik ilkesini temel alarak yarattığı temel prensipler üzerinden hayatını sürdürme kararı vermeyen/veremeyen birey ya da karar verdiği halde zaman zaman kararına aykırı davranan birey ve bu bireylerin yarattığı dünya, içten içe ikiyüzlülüğün, insanlık kavramının en temel öğesi olduğunu bilmenin ve bütün varlığını bu çelişkinin yarattığı acının pençesinden kurtulmaya çalışmanın lanetiyle bir arada yaşayacaktır.

OFF THE CHILDREN OF GAZA II

Her gün bütün oluklardan, kapı aralarından sızan milyonlarca sesten biriyim. Olağanın sukünetine yaslanmışlığımdır bu bir yandan, endişesizim. Herkesin ak dediğine ak diyen yalancı çobanım, umarsızım. Kitlenin en canlı en küçük parçasıyım. Sosyolojik bir tanımlamaya emanet varlığım. Kapanmamışım, kapatılmamışım, bir neden yok bunun için.

İsrail’i kınıyorum çünkü din, dil, ırk, cinsiyet, renk ayırt etmeyen ve terör her nereden ve her kimden gelirse gelsin kınayan büyüklerimin izindeyim, varlığımı daha yüce varlıkların uzun ömrüne kurban etmekle daha da değerlendiriyorum kendimi.

İsrailli ve Yahudi değilim, olsam kınamam beklenmez zaten, kınamam vatan hainliğidir, din, dil, ırk aymazlığıdır, insanlığa karşı başkaldırıdır kınamam. Cümlenin arkasından dolanalım anlamayanlar için, İsrailli ve Yahudi değilim, mazlum Gazze halkının üzerine bomba yağdıran Siyonist, saldırgan, işgalci, kendi durduğum yere göre, insanlık düşmanı ya da orospu çocuğu İsrail’i kınıyorum o halde.

Anlamayanlar için bir daha dolanalım bulduğumuz yerinden cümlenin, İsrailli ve Yahudi değilim, İsrail’i kınamıyorum, insanlığınızın bir parçası olmak istemiyorum, rakamlarla konuşmak istemiyorum, bir insanın ölümünü, 600 çocuğun ölümü yanında hiçleştiren gözlerden olmak istemiyorum, kimin başlattığını, kimin daha ileri gittiğini, kimin nemalandığını ya da kimin kimin sesi haline geldiğini tartışmak istemiyorum. Alî siyasetinizin bir parçası değilim.

Her şeye dokunabilen, ama insanlık denen o kıymeti kendinden menkul ve bu yüzden bir o kadar erişilmez ve saydam, işte tam da bu yüzden kirletilemez olan kavrama dokunamayan ve bu yüzden ikiyüzlülüğü en büyük erdem olarak baş üstünde taşıyanlardan olmaktan, insanlığınıza dokunmamak acısından feragat ediyorum.

Anlayamadığım için tekrar arkasına geçiyorum cümlenin. Gazze’de ölen çocukları öldürenleri insanlık adına lanetleyenlerin arkasına da geçiyorum böylece. Rahat uyku uyumak, Çağlayan Meydanı sonrasında sıcak bir çorba içmek, canlı yayında demeç verdikten sonra silah anlaşması imzalamak, genel kurulda tartıştıktan sonra dünyanın başka bir yerindeki acıyı ertesi haftaki toplantıya bırakmak, uzun uzun cümleler kurmak ve hep bilmek en doğru yerinde koymayı noktayı, bunun adı bu, adına insanlık denilen, günde milyonlarca kez, tamamen giyinik, ve hatta saçlarına kadar giyinik, ve hatta gözlerine kadar; elleri cinsel organları üzerinden hiç kaymadan yaşama sanatının adı. Seksomanyak, kibirli, alî, bu yüzden entelektüel, bu yüzden akademisyen, haberci, bu yüzden başbakan, korgeneral, bu yüzden anne, baba olunan bir dünya bu.

Gün içimize işleyen, işletilen acıları, utanmazlıkları, yanlışlıkları yerin dibine geçirme günü… Gün sizindir, adına insanlık diyeceğim şeyi bulmak için, belki milyon belki tek olarak öleceğim yere gidiyorum…

Esenlikler.

b.e.

OFF THE CHILDREN OF GAZA

Ve hiç düşündünüz mü neden Afrikalılardan hiç ses çıkmadı bunca gürültünün patırtının ortasında? Türk ve Kafkas Adaları neden bir bildiri yayımlamadı insanlık adına?

OFF THE CHILDREN OF GAZA

Bir televizyon ekranı. Beyaz, saydam, saydamlığı ölçüsünde gerçek, hatta o denli bir gerçeklik ki yansıyan saydam ve beyaz ekrandan, sanki bir miktar da efsun geliyor yerleşiyor, bir tutam sihir tozu kaplıyor anlatıcının suretini.

Ama biliyoruz ki o makyaj; yayına çıkmadan dakikalar önce yapıldı.

Anlatıyor, dinleyelim o halde; ekranda ne olduğunu da görsün gözlerimiz. Gazze ağlıyor, İsrail yine saldırdı, BM yardımı durdurdu, ABD sivillere dikkat edilmesini istedi, Hastanelerde elektrik yok. Okullar, camiler vuruluyor… Hamas ateşkes adil değil dedi, Türkiye arabuluculuğa soyundu, Refah kapısı kapalı, hastanelerde elektrik yok…

Başımızın üzerinde kutsal haleler, haberciliğin sunucu üzerindeki dayanılmaz ağırlığı, o haleler, ışık çemberleri tanımlıyor sözcüklerimizi. Sözcükler öntanımlı, burada kullanılan habercilik sözcükleri… Saydam beyaz ekranın her şeyi gerçek kılma gücüne duyduğumuz korkulu saygıda cisimleşen hiçbir şey olamama, kendine ait hiçbir şey diyememe hali…

Hamas suçlu diyememenin dayanılmaz ezikliği, İsrail’in yaptığını savunmuyorum demek zorunda olma kaygısı, televizyonlarını yeni açan izleyiciler için durulan yeri yeniden yeniden hatırlatma zorunluluğu, ya da çizelim baştan başlayalım tek cümleyle: kendini sürüden ayırmak isteyen koyun olmamanın iç gıcıklayıcı ve sıkıntı dolu, ama her şeye rağmen masturbatif hafifliği…

Yoksa ipe gideriz, katran ve tüy getirirler; İstanbul, New York, Kahire, Tahran, Berlin, Amsterdam’dakiler, on binler, daha da fazlası…

İnsanlığı ve haberciliği tanımlayan aynı kutsal hale, o hale içinde debelenmelerin tadına doyum olmuyor için belki de şeytanın avukatlığına soyunurken bile şeytanı güldürecek ölçüde sakilliğimiz. O kutsal hale içinde tanımlı sözcüklerden oluşan kaleler…

Sivil ölümlere karşı çıkmak insan olmanın gereği, sormadan, sorgulamadan; bu, insanlık sürüsünün içine dahil olmuş olmanın kıçımızı kurtaran sevincinden başka bir şey değil mi yoksa? Kısa kesersek ilk cümleden uzayan bitimsiz iplikleri; İsrail’i kınamak da insan olmanın gereği. O kınama, kıçımızı kurtaran ve bizi belki de bir an çıkmaya çalıştığımız halenin içine tekrar kabul eden iki kelimeye indirgenmiş oluyor sadece.

Adına habercilik denen işkilli kavramı Gazze bağlamından çıkarıp sorguladığımızda; güç, tekel, iktidar, yalan, makyaj, manipulasyon, dezenformasyon, - dil de kendi sınırlarının dışına çıkıyor ne hikmetse – bunlar mı akla gelenler, çekiciler en az o beyaz, saydam ekrana gömülmek kadar.

Saydam ekrandan içimize akan ise Gazze’den çıkan dumanlar, feryat figan. Inarritu’nun gösterdiği gibi… Halimiz belirli gün ve haftalarda konuşmalar yapan politikacılar gibi, ters çevirin o aynayı.

Çocuklar, gene çocuklar, ölülerin üçte biri, bunu Hamas söyledi, anne-baba olmak üzerinden vurulduk bu defa. Anne-baba olmanın kutsal halesi gelip yerleşti dumanlı başımıza.

Kurbanları saymak, sivilleri, çocukları, ergen olanları olmayanlardan ayırmak ya da gözlüklüleri beyaz çoraplılardan; anne-baba olmakla, haberci olmakla, balıkçı olmak arasındaki olmayan farkları tanımlamaya çalışmak; her an üzerinden, andaki öznelerin acıları üzerinden en fazla da.

Ama yine de kınayalım, zalim ve mazlum, işgalci ve dört yandan sarılmış, Yahudi ve ateist, saldırgan ve kendini savunan İsrail'i, sırf bizi halelerimizin dışından konuşmaya zorladığı, sürüden kaçıp kurtlara koşma arzusu uyandırdığı, kendi içimizdeki derin karanlığı, her şeyden emin olduğumuz, tanrının yeryüzündeki yanılmaz sureti olduğumuz ikiyüzlülüğünü aynalara yansıttığı için, bir an için; sonra gidin ve kırın o aynaları…

b.e.

GAZZE'NİN ÇOCUKLARI ÜZERİNE…

Devasa gazete başlıklarının altında Gazze'nin ölü çocuklarının "çarşaf çarşaf" resimleri; ortak vicdanımıza – varsa/varmışçasına – erişsin, dokunsun, iz bıraksın diye…

Çocuk sahibi olmanın evrensel olmasını dilediğim etkisi bu: Çocukların ölmesinin, çocukların anne babalarını kaybetmesinin, çocukların acı çekmesinin, değil görüntüsüne, düşüncesine bile katlanamıyoruz. Zihnimizde uyandırdığı görüntü, kıyaslama, çağrışım, kaçınılmaz, kendiliğinden, içgüdüsel. Başkalarının acılarına karşı benmerkezci bir yaklaşım bu, ama tam da bu bakımdan duygudaşlık kurmayı mümkün kılıyor.

Son günlerde hayata, insana, dünyaya dair değiştiremediğim, değiştiremeyeceğim ne varsa, kabul etmek, başa çıkmak, boyun eğmek adına yollar yöntemler uydurmaya çalışıyorum. Yoksa acı uzansan dokunabileceğin kadar gerçek oluyor, elini kolunu bağlıyor, içini kanatıyor. Burada yazıp çizmek, yöntemlerden biri sanki…

Bugün kendimi bir gazetenin baş sayfasında yıkık bir baba ile muhtemelen 2 ila 5 yaşlarındaki üç ölü çocuğuna bakarken buldum. Yırtık pırtık pijamalarına, ölümcül yaralarına, yüzlerine baktım. İçimden – elimden – "en hayırlısı" demek geldi.

Bu oğlan çocukları, dünyanın hallerinden – gerçeklerinden; doğdukları toprağın mahpusluğundan, yoksulluğundan, yoksunluğundan; daha fazla şiddete tanık olmaktan/maruz kalmaktan kurtuldular. Biz geride kalanların her gün "insanlık" denen şeyin gerçek yüzüyle karşı karşıya durma mecburiyetimizden…

Hiç gelmeyecek bir yardımı beklemek, anne babalarının çaresizliğine ve faydasızlığına tanık olmak, var oluşlarına ve yok oluşlarına karşı bunca vurdumduymazlığı anlamaya/anlamlandırmaya çalışmak, artık umut etmek zorunda değiller.

Dünya üzerindeki varlıkları kısa, önemsizdi. Yaşamlarının özenilecek, övülecek, övünülecek tarafı yoktu. Ama vardılar.

Sevindikleri anların sayısı belki bir elin parmaklarını geçmedi, ama sevinçleri, çocuk oldukları için sade, eksiksiz ve sınırsızdı.

Masumiyetleri yanlarına kâr kaldı.

Munzam zarar, muvazzaf güçler, misilleme, caydırıcılık, karşılıklılık sözcüklerini öğrenecek kadar yaşamadılar. Metalaştırma diye bir şeyi hiç duymadılar; metalaştırmanın nesnesi oldular. Onların BM salonlarında kapışan büyük oğlanlarınki gibi oyuncakları yoktu. Oyuncak, onlardı.

Kaçıp kurtuldular. Bize, onların kaderini kıskanmak düşer.

ON THE CHILDREN OF GAZA...

Pictures of perished children of Gaza under newspaper headlines; meant to reach, touch, scar our collective conscience, (as) if there is one...

Parenthood has one effect, which I would wish to believe is universal: You cannot bear the idea, much less the sight, of children dying, children losing their parents, children in pain writ large. The mental picture, the comparison, the allegory with you and yours becomes an inevitable, automatic, instinctive habit. An egocentric take on the plight of others, for sure, but all the more empathetic for that reason.

Nowadays, I am trying to devise ways to cope with what I fail to change, for the agony becomes too real, too crushing, too crippling otherwise. This blog seems to be one.

Today, I found myself staring at the father and his three deceased children, probably of ages 2 to 5 on the frontpage of a daily. I stared at their pajamas, all rags and tatters, their fatal wounds, their faces. All I could manage to think of was "good for them." The boys did get away with the ways of the world; the confinement, the destitute, the deprivation of their homeland; the obligation to witness and be subject to further violence; our inescapable daily subjection to "humanity" and what it truly stands for.

They no longer have to await help when none will come; they no longer have to witness the desperation and the futility of their parents; they no longer have to try and understand the indifference to their existence and extinction; they no longer have to hope.

Their existence was brief, presumably not enviable in its circumstances, insignificant. But they were there.

They had few joyful moments; when they did, it was utter and complete. They had their innocence, and they got to keep it.

They never got to learn the words collateral damage, rapprochement, detente, proliferation, non-proliferation, casus belli... They never heard of commodification. They were, though, the very object of one. They did not have the toys that the big boys roaming and rumbling in UN chambers had. They were one.

They found their escape. One can only envy their fortunes.